Yönetim yöntemi

Liderlik ve idarecilik ile yönetim kavramları bugün çoğu organizasyonda yerli yerine konulamadığından organizasyonlar verimli ve etkin işlevsellikten yoksun haldedirler. Günümüzde liderliğe haddini aşan bir değer verme anlayışı hakimdir. Liderlik idarecilik gibi yöneticide olması gereken iki özellikten sadece biridir. Her ikisi de yalnız başına eksiktir ve sürdürülemez. İdarecilik ve liderlik birbirlerini tamamlayarak yönetimi tanımlar. İdareciliğin sınırlı ve sonlu, liderliğin kesintili ve sürekli oluşu, yönetim ile yenilenebilir ve sürdürülebilir bir hal alır.

İdarecilik ve liderlik ile yöneticilik arasındaki farkla ilgili, çözülmemiş her konuda olduğu gibi çok sayıda yayın vardır. Bu yayınların çoğu tertip ve terkipten yoksun olduğu için, konuyu yeterince net olarak açıklığa kavuşturamamaktadır. Sadece liderliğe odaklanmak dogmatik, liderlik ve yöneticiliğe odaklanmak ise paradoksdur. Paradigma değişimi, idarecilik ve liderlik ile yönetime odaklanmayı gerektirir.

A ve B ile C

Konu başlıklarında “A ve B ile C” semantik yapısı kullanılmıştır. Ve aynı anda bulunamayacak olan birbirlerinin zıddı iki özelliği gösterir. İle bu ikiliyi birbirine hem bağlayan hem de ayıran üçüncüyü gösterir. Parentezlerden yardım alarak ((A ve B) ile C) şeklinde gösterebiliriz. Yazı ve konu başlıklarının bu şekilde okunup anlaşılması gerekir.

Arz ve talep ile denge

Evreni yöneten ana ilkelerden biri ekonominin temel kanunu olan arz ve talep dengesidir. Denge, olması gerektiği herkesce kabul edildiğinden sorun aradaki üçüncünün ne olacağıyla ilgilidir. Arz ve talep dengesindeki bu üçüncü tarzın konusudur. Arz yeryüzü olduğunda sema gökyüzü olur. Her sema kendi arzını, her arz kendi semasını yaratır. Dolayısıyla her talep kendi arzını, her arz kendi talebini yaratır. Yeryüzü ve gökyüzü arasındaki denge olan ufuk ise arz ve talep dengesinin gösterir. Bulunulan yer ve zamana uygun renk ve biçimde bir çizgisi olur. Dışarda gerçek varlığı olmayan var-sayılan-yok bu itibari ufuk çizgisi, ekonomide görünmeyen-el olarak adlandırılır.

Vaktinde

Zamanla ve mekanla bir diğeri olmadan muhatap olamayız. Kuantum anlayışının temellerinden Heisenberg belirsizlik ilkesine göre birini kavradığımızda diğerini kaçırırız. Zaman her şeyin aynı anda olmasını, mekan ise herşeyin aynı yerde olmasını engeller. İş yapmamızı sağlayan ise, olması gereken yerde, olması gereken zamandalık diye tanımlayabileceğimiz vakit kavramıdır. Vakit kavramı gündelik kullanımındaki süre anlamından farklıdır.

Just-In-Time iş yapma yaklaşımı tam zamanında değil -vaktinde- diye Türkçeye çevrilmesi daha uygun bir kavramdır. İdare mekana/geçmişe yatkın, liderlik zamana/geleceğe yatkın, yönetim ise ikisi arasında köprü olan şimdiki vakite yatkındır. Paylaşılamayan şey mekan, paylaşılan şey ise zamandır. Yönetim, işlerin başlanmasına imkan sağlayacak ortak mekanı yaratarak bitirilmesine yetecek süreye izin veren, vaktinde yaklaşımına sahiptir.

create common space
allow shared time
just in time

zaman ve mekan ile vakit

Kuvvet ve güç ile iş yapma

Kuvvet ve güç kullanma iş yapmada buluşur. Günlük kullanımda birbirlerinden ayrıştırılmasalar da aslında farklı şekillerde iş yapma biçimleridir. Kuvvet mekanla, güç ise zamanla iş yapar. Aralarındaki temel fark kuvvet uygulandığında hareket yönünün tersine direnç, güç kullanıldığında sürükleme nedeniyle kaldıraç etkisi oluşturmasıdır. Askeri kullanımda kara, deniz ve hava kuvvetleri ile nükleer füze gücünü örnek verebiliriz.

Kuvvetin değil gücün caydırıcı özelliği vardır. İdareci kuvvet kullanır, mekanla ve makamla iş yapar, statüyle karşılaşacağı direnci kendi yaratır. Dirençle karşılaşıyorsanız kuvvet kullanıyorsunuz demektir. Lider güç kullanır, zamanla ve hedefle iş yapar, sürükleme nedeniyle sürtünmeyi azaltıcı daha zayıf dirençle karşılaşır. Yönetici ise güç ve kuvvet arasında kilit taşı görevi yapan anahtar gibidir, ne zaman kuvvet, ne zaman güç kullanacağına karar vererek işin halledilmesine odaklı bir yaklaşım sergiler.

sürtünme vs sürükleme | Sufiyane
sürtünme vs sürükleme | Sufiyane

İtme ve çekme ile tutma

İtme ve çekme farklı iki iş yapma tarzıdır. İdareci, idare ettiklerini arkasından itendir. Lider, liderlik ettiklerini arkasından çekendir. Yönetici ise işin önünü açmasını ve arkasını toparlamasını bilendir. Finans bölümleri şirketlerin parasal olarak önünü açar, muhasebe bölümleri arkasını toparlar, cari hesaplar ise arada köprü konumunda nakit akışını yönetirler. Şirketler mali olarak kar/zarar’dan ziyade nakit akışından dolayı batarlar.

itme vs çekme | Sufiyane
işin ucundan tutmak | Sufiyane

Ekonomi

Minimum ve maksimum kontrol edilmesi gereken alt ve üst sınırlardır. Limit yaklaşılması, ortalama ise yönetilmesi gereken özelliklerdir. İdare minimum ve maksimum ile ilgilenirken liderlik limit ile ilgilenir. Ancak her ikisiyle birlikte ortalama yönetilmiş olur. Ortayol tutuş, her iki yanda emniyet şeridi çizgilerini gerektirir. Sağ ve sol emniyet şeritleri olmaksızın orta-yol’un tutturulması mümkün değildir. İlk Türkçe sözlük olan Kamus-ı Türki’de iktisat maddesi “Haddi vasatiye riayetle itidal üzere hareket etmek” şeklinde tanımlanmıştır. Bu tanım haddin uçlarda değil ortada olduğunu söyler. Dolayısıyla ekonomi, idare ve liderliğin değil de yönetimin asli konusudur. Sınırlar sınanır, limite yaklaşılır fakat ulaşılamaz, had ise aşıldığında zıddına döner.

ortası olan orta-yol | Sufiyane
sınır ve limit ile had | Sufiyane

Merkezi olan tarafları olmayan diyalog

Farsçadan dilimize geçen serbest kelimesinin kökenindeki anlamı başı-bağlı demektir. İdareci kontrollü bir tarz sergiler, lider ise özü-gür. Kuşları hür yapan özgür kanatlarının gövdeye bağlı olmasıdır. Yönetim çift kanatlıdır. Çünkü tek kanat uçamaz. Kuşlar gibi hür olmanın gerek ve yeter şartı, idarecilik ve liderlik kanatlarının yönetim gövdesine bağlı bulunmasıdır.

kanatlar gövdeye tutsak | Sufiyane
serbest ve özgür ile hür | Sufiyane

Karar alma ve karar verme ile karar bulma

Karar konusu yetki ve sorumluk alanlarında kendini daha belirginleştirir. Yetki ve sorumluluk birbirlerinden ayrılmazlar. Yetki devredilir fakat sorumluluk devredilemez. İdareci verdiği yetkiden daha fazla sorumlu tutan, lider verdiği sorumluluktan daha geniş yetkiyle donatan, yönetici ise yetki ve sorumluluk sarkacında dengeyi gözetendir. İdareci kendi kararını alır, lider ekibe kararını verdirir, yönetici ise organizasyona kararını buldurur.

tersten perspektif ile yönetim | Sufiyane
alınan kararın verilmesiyle birlikte verilen kararın alınması | Sufiyane

Sahibiyet ve aidiyet ile teslimiyet

Yönetici kendisine verilen yetkiyle üstlendiği sorumluluğu yerine getirip istenen hedeflere ulaşandır. Bunun için gerek şart hem idarecilik hem de liderlik yapmasıdır. Yeter şart ise ne zaman idare edeceğine, ne zaman liderlik edeceğine karar vererek yönetim faaliyetini sürdürmesidir. İdarecilik ve liderlik birlikteyken çözümün unsurları, ayrıldıklarında problemin parçası olurlar. Parça ve unsur arasındaki fark, sahibiyet ve aidiyet bilincidir. Sahibiyet ve aidiyetin üçüncüsü teslimiyettir. Kaptan (owner-ship) ve tayfalar (member-ship) hep birlikte gemiye (ship) teslimdir.

kaynak sıraya girmez | Sufiyane
kaynak sıraya girmez | Sufiyane

Yorum yapın